درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن، قبل از فکرکردن به جراحی این را بخوانید

مدت زمان مطالعه: 11 دقیقه

وقتی جواب MRI کلمه «دیسک» را نشان می‌دهد، اولین چیزی که خیلی‌ها به آن فکر می‌کنند جراحی است. اما واقعیت این است که در بسیاری از موارد، درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن می‌تواند درد را کمتر کند، فشار روی عصب را کاهش دهد و حرکت بدن را بهتر کند.

در ادامه این مطلب از این دکتر ناهید ونارجی، ساده و کاربردی توضیح می‌دهیم دیسک کمر و گردن چرا ایجاد می‌شود، چه زمانی نیاز به جراحی ندارد، بهترین روش‌های درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی چیست، درمان چقدر زمان می‌برد و چه علائمی نیاز به بررسی فوری دارد. اگر می‌خواهید بدانید درمان بدون جراحی دیسک کمر و گردن چه زمانی مناسب است، مطالعه ادامه این مقاله به شما کمک خواهد کرد.

 

دیسک کمر و گردن چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

دیسک‌ها مثل بالشتک‌های نرم بین مهره‌ها قرار می‌گیرند و کمک می‌کنند ستون فقرات بهتر حرکت کند و فشارها را راحت‌تر تحمل کند. مشکل از جایی شروع می‌شود که این بالشتک از جای طبیعی خود بیرون می‌زند یا لایه بیرونی آن آسیب می‌بیند و ماده نرم داخل آن به سمت بیرون حرکت می‌کند. در این حالت، اگر دیسک روی عصب‌های اطراف فشار بیاورد، درد، بی‌حسی، گزگز یا ضعف در دست‌ها و پاها ایجاد می‌شود.

واقعیت این است که بیشتر وقت‌ها چند عامل کنار هم قرار می‌گیرند و باعث ایجاد دیسک گردن و کمر می‌شوند؛ بالا رفتن سن، نشستن طولانی، قوزکردن، بلندکردن وسیله سنگین به‌شکل اشتباه، اضافه وزن و حتی زمینه ژنتیکی می‌توانند فشار بیشتری به دیسک‌ها وارد کنند. وقتی این فشارها مدام تکرار می‌شود، دیسک کم‌کم آسیب‌پذیرتر می‌شود و ممکن است بیرون‌زدگی یا فتق دیسک ایجاد شود.

آیا همه بیماران دیسک به جراحی نیاز دارند؟

خیر. واقعیت این است که بیشتر بیماران دیسک کمر یا گردن نیازی به جراحی پیدا نمی‌کنند. در بسیاری از موارد، بدن با گذشت زمان، کاهش التهاب، کنترل فشار روی عصب و مراقبت درست، فرصت بهبود پیدا می‌کند.

وقتی علائم خطرناکی مثل بی‌اختیاری ادرار، ضعف شدید در پا و دست یا بی‌حسی جدی وجود ندارد، درمان درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی برای بسیاری از بیماران یک مسیر واقعی و قابل پیگیری خواهد بود.

بهترین روش‌های درمان غیر جراحی دیسک

راستش را بخواهید، بهترین روش برای همه بیماران یک نسخه ثابت نیست. گاهی درمان دیسک کمر بدون جراحی بیشتر روی تقویت عضلات مرکزی بدن و اصلاح نشستن تمرکز دارد. گاهی هم درمان دیسک گردن بدون جراحی با تمرین‌های گردنی، کاهش فشار ناشی از کار با موبایل و درمان‌های پزشکی ورزشی پیش می‌رود.

در ادامه، مهم‌ترین روش‌های درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن را جداگانه بررسی می‌کنیم تا ببینید هر روش چه کمکی به کاهش درد و بهتر شدن حرکت بدن می‌کند.

ورزش درمانی

مهم است بدانید که ورزش درمانی با ورزش سنگین یا تمرین‌های باشگاهی فرق دارد. در درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن، منظور از ورزش درمانی، چند حرکت هدفمند، آرام و مرحله‌به‌مرحله است که براساس شرایط بدن بیمار توسط متخصص پزشک ورزشی انتخاب می‌شود. اهداف اصلی ورزش درمانی برای بهبود دیسک گردن و کمر اینگونه است:

• کاهش فشار روی دیسک و عصب‌های اطراف ستون فقرات
• تقویت عضلات شکم، کمر، لگن و گردن برای حمایت بهتر از ستون فقرات
• کاهش درد، گرفتگی و خشکی عضلات اطراف کمر و گردن
• بهبود حرکت‌های روزمره مثل راه رفتن، نشستن، خم‌شدن و چرخاندن گردن
• اصلاح وضعیت بدن هنگام نشستن، ایستادن، خوابیدن و کار با موبایل
• افزایش انعطاف‌پذیری بدن بدون واردکردن فشار اضافی به دیسک
• پیشگیری از برگشت درد و آسیب دوباره به دیسک

توجه کنید که در درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی، برنامه ورزشی باید شخصی‌سازی و با شدت کم شروع شود. اگر تمرین‌ها درست، منظم و زیر نظر دکتر پزشکی ورزشی یا درمانگر انجام شود، بدن فرصت پیدا می‌کند دوباره به حرکت درست برگردد؛ در نتیجه، فشار کمتری روی ستون فقرات وارد می‌شود.

ماساژ درمانی

ماساژ با کاهش تنش عضلانی، بهترشدن گردش خون و آرام‌ترشدن بافت‌های اطراف ستون فقرات، به کاهش درد و خشکی بدن کمک می‌کند. به زبان ساده، ماساژ دیسک را سر جای خودش برنمی‌گرداند، اما می‌تواند فشار عضلانی اطراف آن را کمتر کند. توجه کنید که ماساژ برای بهبود وضعیت دیسک گردن و کمر باید حتما توسط پزشک متخصص انجام شود؛ چون اگر فرد غیرمتخصص ماساژ را انجام دهد، آسیب بیشتری به ستون فقرات شما وارد می‌کند.

در درمان بدون جراحی دیسک کمر و گردن، ماساژ زمانی نتیجه بهتری می‌دهد که کنار روش‌هایی مثل تمرین درمانی (ورزش درمانی)، اصلاح وضعیت بدن و فیزیوتراپی قرار بگیرد. اگر درد شدید، بی‌حسی، گزگز یا ضعف دست و پا وجود داشته باشد، بهتر است قبل از شروع ماساژ درمانی، وضعیتتان توسط متخصص پزشکی ورزشی بررسی شود.

طب سوزنی

در طب سوزنی، سوزن‌های بسیار نازک در نقاط مشخصی از بدن قرار می‌گیرند تا سیستم عصبی تحریک شود، گردش خون بهتر شود و بدن مواد ضد درد طبیعی بیشتری آزاد کند. در واقع، طب سوزنی دیسک را سر جای خودش برنمی‌گرداند، اما می‌تواند به آرام‌ترشدن درد، کاهش اسپاسم عضلات و بهترشدن حرکت بدن کمک کند.

اثر طب سوزنی معمولا زمانی بهتر دیده می‌شود که کنار روش‌هایی مثل ورزش درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن و درمان‌های پزشکی ورزشی قرار بگیرد. برای مثال، وقتی درد و گرفتگی کمتر می‌شود، بیمار راحت‌تر تمرین‌های اصلاحی را انجام می‌دهد و مسیر درمان منظم‌تر پیش می‌رود. البته این روش هم باید توسط فرد آموزش‌دیده و متخصص و با توجه به شرایط بیمار انجام شود.

لیزر درمانی

لیزر درمانی یکی از روش‌های غیرتهاجمی است که در بعضی از بیماران برای کاهش درد و التهاب دیسک کمر و گردن استفاده می‌شود. در این روش، نور لیزر با شدت کنترل‌شده به بافت‌های اطراف ناحیه درد تابانده می‌شود و می‌تواند به کاهش التهاب، آرام‌ترشدن پیام‌های درد و بهترشدن روند ترمیم طبیعی بدن کمک کند. لیزر درمانی معمولا بدون برش، بیهوشی و دوره نقاهت انجام می‌شود.

البته لیزر درمانی به‌تنهایی همه مشکل دیسک را حل نمی‌کند و بهتر است در کنار روش‌هایی مثل ورزش درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن و درمان‌های پزشکی ورزشی انجام شود تا بیشترین تاثیر را داشته باشد. در اصل، وقتی درد و التهاب کمتر می‌شود، بیمار معمولا راحت‌تر حرکت می‌کند و تمرین‌های اصلاحی را بهتر انجام می‌دهد.

جدیدترین روش درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی چیست؟

جدیدترین روش‌های درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی فقط شامل یک دستگاه یا یک تزریق خاص نمی‌شود. امروزه پزشک‌ها بیشتر به سراغ درمان ترکیبی می‌روند. یعنی با توجه به شدت درد، محل دیسک، فشار روی عصب و وضعیت بدنی بیمار، چند روش مناسب را کنار هم قرار می‌دهند. برخی از روش‌های درمانی مدرن غیرجراحی در این جدول معرفی کردیم:

روش درمان	توضیح	هدف اصلی
تراکم‌زدایی ستون فقرات	ستون فقرات با کشش ملایم و کنترل‌شده در وضعیت بهتری قرار می‌گیرد.	کاهش فشار از روی دیسک و عصب انجام می‌شود.
تزریق‌های ترمیمی مثل پی‌آرپی و سلول بنیادی	از توان ترمیمی موجود در خون یا چربی بدن برای کمک به کاهش التهاب و ترمیم بافت استفاده می‌شود.	کمک به ترمیم تدریجی بافت و کاهش التهاب دنبال می‌شود.
روش‌های کنترل درد عصبی	با تحریک مسیرهای عصبی، شدت پیام‌های درد کمتر می‌شود.	کاهش دردهای مزمن و تیرکشنده پیگیری می‌شود.

بعضی اوقات لازم است چند روش مثل ورزش درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن و درمان‌های پزشکی بالا کنار هم قرار بگیرند تا درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن بالاترین تاثیر خود را داشته باشد.

مزایای درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن

باید گفت، مزیت اصلی درمان بدون جراحی دیسک کمر و گردن فقط این نیست که بیمار از اتاق عمل دور می‌ماند. مزیت مهم‌تر این است که بیمار یاد می‌گیرد چطور با بدن خود درست‌تر رفتار کند. سایر مهم‌ترین مزایای درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی عبارت‌اند از:

• خطرهایی مثل عفونت، خونریزی و عوارض بعداز جراحی کمتر می‌شود.
• بیمار معمولا دوره نقاهت سنگین و طولانی را پشت‌سر نمی‌گذارد.
• خیلی از افراد در کنار درمان، کارهای روزمره خود را آرام‌آرام ادامه می‌دهند.
• درد و التهاب به‌تدریج کنترل می‌شود و فشار روی عصب کمتر می‌شود.
• عضلات اطراف کمر، گردن و ستون فقرات قوی‌تر می‌شود.
• احتمال برگشت درد با اصلاح عادت‌های حرکتی کمتر می‌شود.
• هزینه درمان معمولا از جراحی و مراقبت‌های بعداز عمل کمتر است.

وقتی تمرین‌ها، اصلاح وضعیت بدن، کنترل وزن و درمان‌های پزشکی ورزشی کنار هم قرار می‌گیرند، ستون فقرات فرصت پیدا می‌کند فشار کمتری تحمل کند و حرکت روزمره راحت‌تر شود.

درمان دیسک کمر بدون جراحی چقدر موفقیت دارد؟

در خیلی از بیماران نتیجه درمان دیسک کمر بدون جراحی امیدوارکننده بوده است. در مقاله‌ای منتشرشده در سال ۲۰۲۴ در مجله Journal of Clinical Medicine، درمان‌های غیرجراحی به‌عنوان مسیر اولیه و موثر برای کاهش درد و ناتوانی در بیماران مبتلا به فتق دیسک کمر معرفی شده‌اند.

طبق داده‌ای که این مقاله مطرح می‌کند، حدود ۸۰ درصد بیماران با درمان‌های محافظه‌کارانه (بدون جراحی) طی چهار تا شش هفته کاهش درد و ناتوانی را تجربه می‌کنند.

درمان دیسک گردن بدون جراحی چقدر زمان می‌برد؟

زمان درمان دیسک گردن بدون جراحی برای همه یکسان نیست، اما در بیشتر بیماران یک بازه ۴ تا ۶ هفته‌ای برای ارزیابی نتیجه درمان در نظر گرفته می‌شود. بعضی‌ها بعد از چند جلسه کاهش درد، سبک‌ترشدن گردن یا بهترشدن حرکت را احساس می‌کنند، اما بعضی بیماران به چند هفته درمان منظم نیاز دارند.

البته این عدد به این معنی نیست که همه بیماران دقیقا در همین زمان خوب می‌شوند. شدت بیرون‌زدگی دیسک، میزان فشار روی عصب، سن، وزن، سبک زندگی و منظم‌بودن بیمار در انجام تمرین‌ها روی نتیجه درمان اثر می‌گذارد.

چه زمانی جراحی برای درمان دیسک گردن و کمر اجتناب‌ناپذیر است؟

وقتی فشار دیسک روی عصب یا نخاع باعث علائم جدی شود، دیگر نباید زمان را از دست داد. مهم‌ترین شرایطی که ممکن است پزشک جراحی را لازم بداند به این شرح هستند:

• بیمار کنترل ادرار یا مدفوع را از دست داده باشد.
• بی‌حسی در ناحیه کشاله ران، باسن یا اندام تناسلی ایجاد شده باشد.
• قدرت دست یا پا به‌مرور کمتر شود و روند ضعف ادامه پیدا کند.
• بی‌حسی گسترده یا پیش‌رونده در دست، پا یا انگشتان ایجاد شود.
• درد آن‌قدر شدید باشد که با دارو، فیزیوتراپی و روش‌های درمان بدون جراحی، کنترل نشود.
• بعد از چند هفته درمان منظم، درد بهتر نشود یا حتی شدیدتر شود.
• درد و محدودیت حرکتی، خواب، کار و فعالیت‌های ساده روزانه بیمار را مختل کرده باشد.

تصمیم نهایی را باید پزشک با کنار هم گذاشتن عکس، معاینه، شدت درد، علائم عصبی و پاسخ بدن به درمان غیرجراحی بگیرد.

نکته نهایی

درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن برای بسیاری از بیماران، یک مسیر قابل پیگیری و منطقی است؛ به‌شرطی که درد جدی گرفته شود، علت فشار روی عصب درست بررسی شود و درمان فقط به مصرف مسکن محدود نماند. هدف از درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی فقط آرام کردن موقت درد نیست؛ بلکه باید عضلات قوی‌تر شوند، وضعیت بدن اصلاح شود و فشارهای روزمره روی ستون فقرات کمتر شود.

اگر شما هم با درد کمر، درد گردن، گزگز، بی‌حسی یا محدودیت حرکتی روبه‌رو هستید، برای مشاوره و شروع درمان غیرجراحی می‌توانید به دکتر ناهید ونارجی، متخصص پزشکی ورزشی، مراجعه کنید. ایشان در زمینه درمان دردهای اسکلتی عضلانی و طراحی مسیر درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن، گزینه مناسبی برای بررسی وضعیت شما هستند.

سوالات متداول

آیا دیسک کمر و گردن بدون جراحی درمان می‌شود؟

بله، در بسیاری از بیماران درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن نتیجه خوبی دارد. اگر ضعف شدید، بی‌اختیاری یا علائم عصبی خطرناک وجود نداشته باشد، معمولا درمان با روش‌هایی مثل ورزش درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن و کنترل درد شروع می‌شود.

هزینه درمان غیر جراحی دیسک کمر و گردن چقدر است؟

هزینه درمان به شدت دیسک، نوع روش درمانی، تعداد جلسات و نیاز بیمار به روش‌هایی مثل فیزیوتراپی، لیزر، طب سوزنی یا تراکم‌زدایی بستگی دارد. به همین دلیل، قبل از معاینه و بررسی وضعیت بیمار نمی‌توان عدد دقیقی برای درمان دیسک کمر و گردن بدون جراحی اعلام کرد.

درمان دیسک کمر بدون جراحی چقدر طول می‌کشد؟

در بسیاری از بیماران، اولین نشانه‌های بهبود طی ۴ تا ۶ هفته دیده می‌شود. البته سرعت بهبودی به شدت درد، میزان فشار روی عصب، وزن، سبک زندگی و منظم‌بودن بیمار در انجام تمرین‌ها بستگی دارد.

آیا ورزش برای دیسک کمر و گردن خطرناک است؟

ورزش اشتباه می‌تواند درد را بیشتر کند، اما ورزش درمانی درست معمولا بخشی مهم از درمان دیسک کمر بدون جراحی و درمان دیسک گردن بدون جراحی است. تمرین‌ها باید آرام، مرحله‌به‌مرحله و متناسب با شرایط بیمار توسط پزشک انتخاب و با همراهی متخصص انجام شود.

چه زمانی دیسک کمر یا گردن نیاز به بررسی فوری دارد؟

اگر درد با ضعف شدید دست یا پا، بی‌حسی پیش‌رونده، اختلال در راه رفتن یا بی‌اختیاری ادرار و مدفوع همراه شود، بیمار باید سریع‌تر بررسی شود. این علائم می‌توانند نشانه فشار جدی روی عصب یا نخاع باشند.